Drugi język obcy. Kein Problem!

Numer JOwS: 
str. 36

Jak nauczyć dzisiaj w szkole drugiego języka obcego na dobrym poziomie? Jak zmotywować do nauki tego języka w czasie, gdy programy nauczania i plany zajęć lekcyjnych są już tak „przeładowane”, że uczniowie nie mają motywacji do nauki czegokolwiek? Jak przekonać ich, że języki mają przyszłość, i że znajomość drugiego, a nawet trzeciego języka obcego to dzisiaj wielki atut? Na te i inne pytania postaram się dać odpowiedź w niniejszym artykule.

Przykład 2.

Jeżeli chodzi o słownictwo, to istnieje wiele analogii w języku niemieckim i angielskim. Wprowadzając na zajęciach nowe niemieckie słowa, pokazuję uczniom, że są one podobne w zapisie, brzmią podobnie albo przynajmniej zaczynają się na tę samą literę co w języku angielskim. Dotyczy to leksyki z wielu dziedzin. Poniżej zaprezentowane są przykłady pogrupowane tematycznie.

Przykłady słownictwa

Te liczne przykłady pokazują, że uczniowie mogą łatwo przyswoić słowa z języka niemieckiego, mając dobrą znajomość słownictwa języka angielskiego.

Przykład 3.

Pewne zasady słowotwórcze są zbieżne w obu językach. W języku niemieckim dodając przyrostek -voll do rzeczownika, tworzymy przymiotnik oznaczający jakąś cechę. W języku angielskim jest to przyrostek -ful. Gdy do niemieckiego rzeczownika dodamy przyrostek -los, derywat będzie miał podobne znacznie jak angielski z przyrostkiem -less (o znaczeniu: brak pewnej cechy):

hoffnungsvoll – hopeful   hoffnungslos – hopeless.

Gdy do wielu przymiotników w obu językach dodamy przedrostek un-, uzyskamy derywaty o znaczeniu przeciwstawnym:

pünktlich – unpünktlich   punctual – unpunctual

glücklich – unglücklich   happy – unhappy.

Podobnie jest, gdy dodamy przedrostek mis- (miss-). W języku angielskim i niemieckim przedrostek ten znaczy „źle, błędnie”:

verstehen – missverstehen   inform – misinform.

Oprócz porównywania słów angielskich z niemieckimi uświadamiam też uczniom na lekcjach, że niektóre niemieckie konstrukcje gramatyczne są podobne do konstrukcji występujących w języku angielskim.

Przykład 4.

W obu językach bardzo podobne są zasady tworzenia niektórych pytań.

Gdy pytamy kogoś po niemiecku o wiek, mówimy dosłownie Jak jesteś stary? Pytanie o identycznej strukturze zadajemy też w języku angielskim:

Wie alt bist du?  How old are you?

Odpowiedź na to pytanie jest również skonstruowana w podobny sposób w obu językach, czyli dosłownie:

Jestem… lat stary.

Ich bin 17 Jahre alt.

I am 17 years old.

Frazy o bardzo podobnej strukturze formułujemy w obu językach, prosząc o podanie danych osobowych i udzielając odpowiedzi na takie pytanie:

Wie ist dein Name?

What is your name?

Odpowiedzi mają postać:

Mein Name ist…

My name is …

A także:

Wie lange? – How long?

Wie oft? – How often?

Przykład 5.

Zasady stopniowania przysłówków są również podobne w obu językach. W języku niemieckim oraz w języku angielskim dodajemy cząstkę -er w stopniu wyższym. Tworzenie stopnia najwyższego nieco się różni. W języku niemieckim występuje konstrukcja z am plus przymiotnik z cząstką -sten, w języku angielskim natomiast dodajemy cząstkę -est:

schnell – schneller – am schnellsten     fast – faster – fastest

lang – länger – am längsten    long – longer – longest

W obu językach występuje także stopniowanie nieregularne:

gut – besser – am besten    well – better – best

viel – mehr – am meisten    much – more – most.

Przykład 6.

W języku niemieckim funkcjonują dwa słowa na określenie wsi. Są to wyrazy das Land i das Dorf. Słowa das Land używamy, gdy mówimy ogólnie, że ktoś mieszka na wsi, w przeciwieństwie do kogoś, kto mieszka w mieście, np.:

Er wohnt in der Stadt und ich wohne auf dem Land(e).

Słowa das Dorf używamy, gdy mówimy, że mieszkamy w jakiejś konkretnej wsi, np.:

Ich wohne im Dorf Kolbuszów.

Z podobnymi zależnościami uczniowie spotkają się w języku angielskim. Na określenie wsi istnieją słowa country i village. Wyraz country jest bardziej ogólny, a słowo village odnosi się do konkretnej nazwy wsi, np.:

He lives in the city and I live in the country.

I live in the village Kolbuszów.

Przykład 7.

Słowa Land w języku niemieckim i country w języku angielskim mają dwa znaczenia, na co zwracam zawsze uwagę uczniów. Jak już wspomniano wcześniej, mogą one oznaczać wieś w bardziej ogólnym znaczeniu, ale mogą też oznaczać kraj, np.:

Mein Land Polen ist sehr schön.

My country, Poland, is very beautiful.