Angielski (i nie tylko) w warszawskich przedszkolach

Numer JOwS: 
str. 89

Już we wrześniu 2015 r. dyrektorzy przedszkoli i nauczyciele wychowania przedszkolnego zmierzą się z realizacją przygotowania językowego dzieci w przedszkolach. Warszawa jako miasto wielojęzyczne podjęło wyzwanie wdrożenia tej zmiany poprzez wiele działań, nadając całemu przedsięwzięciu miano Warszawskiego modelu przygotowania językowego w wychowaniu przedszkolnym.

Pilotaż trwać będzie przez cały rok szkolny 2015/2016. W tym czasie przedszkola ćwiczeń objęte zostaną wsparciem organizacyjnym i metodycznym. Za wsparcie metodyczne odpowiedzialne będzie WCIES oraz British Council. Wsparciem organizacyjnym będzie służyło Biuro Edukacji Urzędu m.st. Warszawy. Celem pilotażu jest zwiększenie efektywności i skuteczności wdrażanych zmian systemowych, co osiągnięte zostanie poprzez następujące działania:

  • określenie i opisanie w pilotażowych przedszkolach ćwiczeń skutecznych i efektywnych rozwiązań organizacyjnych i metodycznych wdrażanych dotychczas w tych placówkach;
  • testowanie możliwości adaptacji w przedszkolach ćwiczeń rozwiązań proponowanych m.in. przez British Council;
  • opracowanie w postaci rekomendacji wielowariantowego modelu organizacyjno-metodycznego w zakresie przygotowania dzieci do posługiwania się językiem obcym;
  • wprowadzenie w warszawskich placówkach rozwiązań cechujących się dużą efektywnością organizacyjną i metodyczną z uwzględnieniem wielowariantowości możliwych rozwiązań.

742

Wdrożenie Modelu

Wdrożenie Modelu zainaugurowały spotkania informacyjne dla wszystkich interesariuszy instytucjonalnych. Wykorzystując internetowy system ankietowy, Biuro Edukacji przeprowadziło rekrutację zarówno na kursy językowe, jak i na kursy kwalifikacyjne z zakresu wczesnego nauczania języka obcego. Zgłoszeń na kursy dokonywali dyrektorzy placówek na podstawie własnych koncepcji realizacji zmienionego prawa oświatowego i na podstawie wariantowych propozycji zawartych w standardzie organizacyjnym. Rekrutacja trwała przez cały maj. Był to czas, kiedy dyrektorzy mogli rozważyć warianty i wspólnie z kadrą pedagogiczną swoich placówek podjąć decyzję, według którego wariantu będzie realizowana zmieniona podstawa programowa i którzy nauczyciele wejdą w system kursów proponowanych przez m.st. Warszawę. W czasie gdy dyrektorzy podejmowali decyzje, w Biurze Edukacji trwały intensywne prace nad zasadami precyzującymi i ujednolicającymi mechanizm finansowania kursów przewidzianych Modelem.

Z uwzględnieniem obowiązującego prawa „rozszczelniono” zasady ubiegania się o zwrot kosztów uzyskania kwalifikacji, umożliwiając tym samym otrzymanie zwrotu kosztów nawet za uzyskanie jednego z komponentów kwalifikacji. Opracowane zasady zostały zaprezentowane dyrektorom dzielnicowych biur finansów oświaty oraz naczelnikom wydziałów oświaty i wychowania. W czerwcu, po zakończonej rekrutacji, przekazano burmistrzom raporty. Ich analiza pozwoliła burmistrzom na poznanie struktury kwalifikacji nauczycieli wychowania przedszkolnego. Raport stanowił materiał wyjściowy do opracowania Dzielnicowego planu doskonalenia językowego nauczycieli wychowania przedszkolnego na rok szkolny 2015/2016. W czerwcu swoje działania zintensyfikowało także WCIES poprzez współorganizację spotkania dla przedszkoli ćwiczeń oraz spotkania z zespołami metodycznymi.

Biuro Edukacji dokonało rozeznania, jakie jest zapotrzebowanie nauczycieli na organizację wakacyjnych sesji egzaminów certyfikujących. We współpracy z British Council przedstawiono propozycje terminów egzaminów w sesji wakacyjnej. W związku z tym, że koszty egzaminów certyfikujących w 40 proc. ponoszą nauczyciele, sesje egzaminacyjne poprzedzono testami poziomującymi, które poza tym, że umożliwiły podział nauczycieli na grupy językowe, pozwoliły także – dla poziomu B2 – na ocenę, czy poziom umiejętności językowych danego nauczyciela jest wystarczający, aby zdać egzamin certyfikujący w sesji letniej. Mimo iż Biuro Edukacji odpowiada za organizację i finansowanie kursów na poziomie B1 i B2, poziomowaniem objęto także nauczycieli deklarujących znajomość języka na poziomie A2. Spodziewano się bowiem, że w tej grupie mieszczą się też niedoceniający swoich kompetencji językowych nauczyciele mający wyższy poziom umiejętności. Ta hipoteza znalazła potwierdzenie w wynikach testów poziomujących.

Jednym z istotnych działań wspierających zarządy dzielnic było przekazanie rekomendacji ofert firm językowych, które spełniały kryteria jakościowe przyjęte w Biurze Edukacji. Co istotne, rekomendowane były konkretne oferty, nie zaś firmy językowe jako takie. Rekomendacji udzielono ofertom, które zawierały informacje w zakresie: liczby godzin dla jednego semestru, liczby godzin dla danego poziomu językowego, form realizacji kursów, szacunkowych kosztów, certyfikacji zgodnej z prawem oświatowym oraz charakteryzowały się elastycznością czasową i lokalizacyjną. Ważnym kryterium była też prowadzona przez daną firmę polityka informacyjna dotycząca zmiany w prawie oświatowym, która powinna się opierać na rzetelnych danych odnoszących się do prawa. Rekomendacji udzielono ofertom złożonym przez firmy: Lang, LTC sp. z o.o. sp.k., Pearson Central Europe, British Council. Rekomendacja oferty nie oznacza konieczności podjęcia przez zarządy dzielnic czy przez dyrektorów placówek współpracy z daną firmą. Oferty mogą podlegać renegocjacji przez zarządy dzielnic.

W sierpniu br. zarządy dzielnic, na podstawie m.in. raportów z testów poziomujących, złożyły w Biurze Edukacji Dzielnicowe plany doskonalenia językowego nauczycieli wychowania przedszkolnego na rok szkolny 2015/2016, które pozwalają ocenić skalę doskonalenia językowego warszawskich nauczycieli w roku szkolnym 2015/2016. Na początku września uruchomiono rekrutację na formy doskonalenia dla nowo zatrudnionych nauczycieli oraz dla nauczycieli, którzy zdecydowali się, w uzgodnieniu z dyrektorami placówek, na wejście w system kursów oferowanych przez m.st. Warszawę. Przeprowadzono też kolejne testy poziomujące dla nauczycieli, którzy ze względu na sezon urlopowy nie mogli przystąpić do testów w lipcu.

Opracowanie Pakietu edukacyjnego zawierającego materiały dydaktyczne i metodyczne

Pakiet zostanie opracowany pod koniec roku 2015 r. przez zespół ekspertów powołany przy WCIES. Będzie on zawierać materiały przydatne nauczycielom przygotowującym dzieci do posługiwania się językiem obcym. Adresatami Pakietu będą zarówno nauczyciele mający pełne kwalifikacje, jak i nauczyciele, którzy mają jedynie kwalifikacje językowe, a w wyznaczonym rozporządzeniem okresie przejściowym uzupełnią kwalifikacje metodyczne. Wartościowym materiałem wpierającym nauczycieli w przygotowaniu dzieci do posługiwania się językiem obcym jest wydane przez Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli (obecnie Ośrodek Rozwoju Edukacji) Europejskie portfolio językowe dla dzieci w wieku od 6 do 10 lat.

Działania upowszechniające i promocyjne

Działania informacyjne i upowszechniające prowadzone są na bieżąco poprzez sieć dystrybucji informacji, którą tworzą ściśle współpracujące ze sobą:

  • Biuro Edukacji Urzędu m.st. Warszawy;
  • wydziały oświaty i wychowania dla dzielnic m.st. Warszawy;
  • doradcy metodyczni WCIES.

Inauguracja działań upowszechniających oraz pełna prezentacja Modelu odbyła się podczas Europejskiego Dnia Języków w Warszawie w dniach 23-24 września br.

Monitorowanie i ewaluacja

Ze względu na wieloletnią perspektywę wdrażania Modelu podejmowane działania podlegają bieżącemu monitorowaniu i poddane zostaną ewaluacji. Jednym z narzędzi opracowanych w Biurze Edukacji są Dzielnicowe plany doskonalenia językowego nauczycieli wychowania przedszkolnego, które rokrocznie składane będą przez zarządy dzielnic w Biurze Edukacji. Te plany zawierają m.in. koncepcję zarządu dotyczącą sposobu organizowania kursów i finansowania uwzględniającego także ewentualne przesunięcia środków zgodnie z uchwałą i zarządzeniami. Umieszczenie w planach koncepcji zarządu jest wyrazem tego, iż Model to nie narzucony odgórnie przez Biuro Edukacji Urzędu m.st. Warszawy sztywny sposób postępowania. Model jest wspólnie wypracowaną koncepcją doskonalenia kadry warszawskich nauczycieli wychowania przedszkolnego, tak aby zmienione prawo nie wymuszało tylko podjęcia koniecznych działań, ale było rzeczywistą szansą rozwoju nauczycieli, budowania potencjału dzielnic i m.st. Warszawy.

Podsumowanie

Prezentowany w niniejszym artykule Warszawski model przygotowania językowego w wychowaniu przedszkolnym ze względu na skalę podjętych i planowanych działań jest bardzo dużym wyzwaniem edukacyjnym, koncepcyjnym i organizacyjnym dla Biura Edukacji Urzędu m.st. Warszawy, dzielnic m.st. Warszawy, instytucji wspierających oraz wszystkich partnerów. Jednak przede wszystkim jest to wyzwanie dla nauczycieli, tym większe, że niejednokrotnie będzie wymagało od nich przełamania psychologicznej bariery językowej.

W zmieniającym się świecie Warszawa i warszawscy nauczyciele nie mogą nie podjąć tego wyzwania. Odwołując się do słów Ludwiga Wittgensteina: Granice mojego języka są granicami mojego świata, stwórzmy dzieciom szansę podjęcia decyzji, gdzie będą przebiegać granice ich świata.

Bibliografia

  • MEN (2014a) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 maja 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (DzU z 2014 r. poz. 803).
  • MEN (2014b) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (DzU z 2014 r. poz. 1084).
  • MEN (2009) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (DzU z 2009 r. poz.400).