Przeglądaj artykuły opublikowane w JOwS

Ucząc się języka obcego, chcemy opanować nie tylko zwroty językowe, którymi będziemy mogli się porozumiewać z rodzimymi użytkownikami danego języka, lecz także zdobyć podstawową wiedzę na temat kraju bądź krajów, gdzie ów język jest oficjalnym językiem urzędowym. Z jednej strony poszerza to naszą wiedzę ogólną, a z drugiej pozwala lepiej zrozumieć daną nację, a także unikać pułapek czyhających na użytkowników języka bez znajomości realiów, historii, geografii, kultury czy zasad savoir-vivre’u, obowiązujących w danym kraju. Krajoznawstwo to według Słownika języka polskiego PWN „wiedza o kraju ojczystym lub regionie, poznawanie ich historii, geografii przez organizowanie wycieczek, konkursów itp.”. Warto zapoznać uczących się z podstawowymi informacjami o danym obszarze językowym – może to pobudzić ich ciekawość sprzyjającą zgłębianiu wiedzy, a nawet skłonić do odwiedzenia danego kraju. Mając w perspektywie podróż zagraniczną, zwykle chętniej i solidniej pracuje się nad opanowaniem języka nie tylko w trakcie lekcji, lecz także poza nimi.

Zadania proponowane w artykule służą rozwijaniu kompetencji interkulturowej poprzez wprowadzenie i utrwalenie podstawowej wiedzy o Szwajcarii, poszerzając równocześnie zasób słownictwa, co przyczynia się do poszerzenia kompetencji leksykalnej. Zamieszczono także zadania na rozumienie tekstu czytanego i słuchanego oraz trenujące (re)produkcję językową. Typy zadań na poziomie A1/A2 można wykorzystać do wprowadzenia podstawowych informacji o danym kraju, ich późniejszego utrwalenia oraz finalnego sprawdzenia stopnia ich przyswojenia. Chociaż tematykę krajoznawczą porusza się zazwyczaj na lekcjach poświęconych podróżowaniu i turystyce bądź tradycjom i zwyczajom świątecznym lub kulinarnym, jest ona w zasadzie niezależna od aktualnie przerabianego tematu zajęć. Przedstawione zadania można wykorzystać zarówno jako scenariusz odrębnej lekcji, całkowicie poświęconej danemu krajowi, jak i wybiórczo, gdy np. zostanie czas po zrealizowaniu tematu lekcji lub kiedy chcemy oderwać się na chwilę od głównego tematu, wprowadzić element rywalizacji czy urozmaicenie zapobiegające znużeniu, gdy mamy zastępstwo lub prowadzimy zajęcia już po wystawieniu ocen. Sprawdzenie opanowania podstawowej wiedzy o danym kraju może nastąpić podczas innej lub kilku lekcji (niekoniecznie następujących po sobie), gdy nadarzy się do tego okazja i czas, np. jako odskocznia od ćwiczeń gramatycznych albo forma konkursu (z nagrodą bądź bez).

Typy zadań wprowadzających temat
Zadanie 1. Uzupełnij glosariusz słówkami z ramki.

Zadanie 2. Posłuchaj nagrania¹ i uzupełnij brakujące wyrazy lub liczby.
Ich heiße Petra, komme aus                  (1) Schweiz und wohne in Genf. In der Schweiz                   (2) über 9 Millionen Menschen. Unser Staat besteht aus            (3) Kantonen. Die Hauptstadt ist Bern², aber die größte                  (4) ist Zürich mit 1,3 Millionen Einwohnern. Die Abkürzung ‚CH‘ stammt aus dem lateinischen Namen der Schweiz ‚Confoederatio Helvetica‘. Wir haben fünf Nachbarländer, denn unser Land                      (5) an Deutschland, Frankreich, Italien, Österreich und Liechtenstein. In meinem Land gibt es vier Amtssprachen: Deutsch, Französisch, Italienisch und Rätoromanisch. Meine                    (6) ist Deutsch. Unsere Währung ist der Schweizer Franken (CHF). Bei uns gibt es sehr viele hohe                                (7). Der höchste Berg ist die Dufourspitze mit                  (8) m, aber der meistfotografierte Gipfel ist das Matterhorn mit 4478 m. Der längste                   (9) ist der Rhein mit 375 km. Traditionelle Schweizer Gerichte Fondue und Raclette sowie Schweizer                       (10) und Schokolade sind weltbekannt und schmecken sehr lecker.      

Zadanie 3. Znajdź na mapie Europy Szwajcarię i miejsca podane w tekście.

Zadanie 4. Przeczytaj tekst na głos, wskazując na mapie podane miejsca i obrazki.
Wariant A: Uczniowie czytają kolejno po jednym zdaniu, natomiast jeden uczeń ochotnik stoi przy tablicy (mapie, ekranie) i wskazuje (ręką, linijką, wskaźnikiem laserowym) kolejno wymienianie miejsca oraz zdjęcia ze szczytem Matterhorn, a także potrawami fondue i raklet.
Wariant B: Uczniowie pracują w parach, odgrywając naprzemiennie role osoby czytającej i wskazującej podane miejsca.

Zadanie 5. Przyjrzyj się fladze Szwajcarii i zaznacz krzyżykiem jej prawidłowy opis.

Die Schweizer Flagge hat eine   ¨   quadratische   ¨   rechteckige Form und   ¨   ein rotes Kreuz auf weißem   ¨   ein weißes Kreuz auf rotem Grund.

Zadanie 6. Znajdź na mapie Szwajcarii nazwy szwajcarskich miejscowości, zaczynające się od liter w nazwie państwa SCHWEIZ.

St.                          Ch                          W                          E                          I                          Z                          

Typy zadań utrwalających

Zadanie 1. Przeczytaj tekst i zdecyduj, czy poniższe zdania są prawdziwe, czy fałszywe. Wpisz przy każdym zdaniu P (prawda) lub F (fałsz).
1. Petra ist Österreicherin.
2. Die Schweiz hat über 9 Millionen Einwohner.
3. Die größte Stadt ist Bern.
4. Die Schweiz grenzt an Deutschland, Frankreich, Italien, Österreich und Polen.
5. In der Schweiz gibt es 4 Amtssprachen.
6. Der höchste Berg ist das Matterhorn.
7. Der längste Fluss ist der Rhein.
8. Traditionelle Schweizer Gerichte sind Fondue und Risotto.

Zadanie 2. Znajdź w tekście wyrazy bliskoznaczne.
1. s Land                        
2. wohnen                        
3. Leute                        
4. e Metropole                        
5. e Erstsprache                        
6. s Geld                        
7. Speisen                        
8. weltberühmt                        
9. in Nachbarschaft liegen                        
10. schmackhaft                        

Zadanie 3. Wyraź podkreśloną część zdania inaczej.
1. Ich stamme aus der Schweiz. Ich                         aus der Schweiz.
2. Ich wohne in Genf. Ich                         in Genf.
3. Der Staat zählt 26 Kantone. Der Staat                        aus 26 Kantonen.
4. Das Land liegt in der Nachbarschaft von Frankreich. Das Land                        an Frankreich. 
5. In der Schweiz spricht man 4 Amtssprachen. In der Schweiz                        es 4 Sprachen.
6. Das Matterhorn ist weltberühmt. Das Matterhorn ist                       .
7. Das Gericht ist sehr schmackhaft. Das Gericht schmeckt sehr                       .
8. Hast du Lust Fondue zu kosten? Hast du Lust Fondue zu                       ?

Zadanie 4. Uzupełnij tabelę na podstawie tekstu wyjściowego.

Zadanie 5. Utwórz słowa z podanych sylab. Pamiętaj o pisowni rzeczowników wielką literą.
1. land/bar/nach/                                                 
2. spra/amts/che                                                  
3. wohn/er/ein                                                      
4. cle/tte/ra                                                            
5. ter/horn/mat                                                     
6. che/ter/spra/mut                                              
7 .stadt/haupt                                                        
8. nos/ge/schaft/eid/sen                                       
9. richt/ge                                                                
10. spi/du/tze/four                                                 
11. ton/kan                                                              
12. rung/währ                                                         

Zadanie 6. Wykreśl słowo, które logicznie nie pasuje do pozostałych.
1. Berg, Gipfel, Strand
2. Muttersprache, Fremdsprache, Erstsprache
3. unbekannt, weltbekannt, weltberühmt
4 .Kanton, Bundesland, Ausland
5. wohnen, lieben, leben
6. schmackhaft, lecker, ledig
7. Stadt, Staat, Hauptstadt
8. kommen aus, stammen aus, bestehen aus

Zadanie 7. Połącz pytania z właściwymi odpowiedziami.

Zadanie 8. Utwórz pytania do tekstu, tworząc dialog z Petrą.
                                    Ich:                                                                                                     Petra

Zadanie 9. Opowiedz, czego się dowiedziałeś o Petrze i jej kraju, wskazując dane miejsca na mapie Europy.
Die Schülerin heißt Petra. Sie kommt aus der Schweiz und …

Typy zadań sprawdzających
Zadanie 1. gra w domino.

Uwaga: Kafelki domina należy przeciąć wzdłuż pogrubionych linii.

Zadanie 2. Odczytywanie haseł.
Uczniowie otrzymują kartki z hasłami ponumerowanymi i bez numerów. Odczytują kolejno hasła z numerami, na które następuje odzew z odpowiednim hasłem bez numeru.

Zadanie 3. Uzupełnianie tabeli.
Znajdź pary i wpisz je w odpowiednie pola tabeli.
- Aare
- Dufourspitze
- Fondue
- Deutsch
- Liechtenstein
- Matterhorn
- Österreich
- Raclette
- Rätoromanisch
- Rhein

Zadanie 4. Szwajcarski alfabet.
Uczniowie podzieleni na mniejsze grupy piszą na kartce słowa kojarzące się ze Szwajcarią przy odpowiednich literach alfabetu. Wygrywa grupa, która w ciągu minuty napisze najwięcej prawidłowych haseł. Hasłem nie musi być sam rzeczownik – i tak przy literze H można wpisać np. ‘hohe Berge’. Niepoprawna pisownia powoduje odjęcie pół punktu.

Zadanie 5. Krzyżówka „Die Schweiz”⁶.

Zadanie 6. Współzawodnictwo przy tablicy.
Klasa zostaje podzielona na dwie równe grupy, które ustawiają się gęsiego przed tablicą. Na środku tablicy (po lewej stronie dwóch tablic lub na dwóch flipchartach) nauczyciel pisze lub mocuje magnesami hasła: 1. Land, 2. Hauptstadt, 3. Städte, 4. Nachbarländer, 5. Sprachen, 6. Berge, 7. Flüsse, 8. Gerichte. Uczniowie wpisują obok haseł odpowiednie informacje. Wygrywa grupa, która pierwsza uzupełni wszystkie dane. Niepoprawna pisownia powoduje odjęcie pół punktu.

Zadanie 7. dialog z wykorzystaniem słów kluczowych.
Wariant A. Uczniowie otrzymują role dialogowe w postaci słów kluczowych, z których należy utworzyć pełne zdania. Odgrywając dialog w parach, jedna osoba zadaje pytania, a druga odpowiada. Uczniowie mogą się zamienić rolami w połowie dialogu lub po odegraniu całości.
Wariant B. Po wylosowaniu karteczek ze słowami kluczowymi dialog odgrywa cała klasa. Role ponumerowane to kolejne pytania, a role bez numeracji to odpowiedzi, których trzeba udzielić, reagując na zadane pytanie. 

Zadanie 8. O jakim kraju mowa?
Uczniowie otrzymują karteczki z literami A = Austria i CH = Szwajcaria. Nauczyciel czyta na głos informacje podane w tabeli poniżej. Uczący się trzymają w rękach obydwie karteczki i słysząc informacje odnoszące się do Szwajcarii, unoszą wysoko literę CH, natomiast gdy nauczyciel czyta informacje niezwiązane ze Szwajcarią, unoszą literę A, gdyż odnoszą się one do Austrii. W ten sposób można nie tylko sprawdzić opanowanie podstawowej wiedzy o Szwajcarii, lecz także, niejako mimochodem, wprowadzić podstawowe dane o Austrii. Czytając dane o Szwajcarii i Austrii, należy podawać np. jedną informację o Szwajcarii, potem dwie pod rząd o Austrii, następnie dwie o Szwajcarii, jedną o Austrii itd., aby uniknąć czytania danych, zaczynając zawsze od Szwajcarii, gdyż uczący się mogliby szybko rozpoznać ten schemat, unosząc naprzemiennie kartki CH i A. W zadaniu została pominięta liczba ludności, gdyż w przypadku obydwu krajów jest ona taka sama (ok. 9 milionów).

Po wprowadzeniu podstawowych informacji o czterech krajach niemieckojęzycznych DACHL można przeprowadzić w podobny sposób konkurs wiedzy o nich, dzieląc klasę na cztery grupy o nazwach A, CH, D i L albo bez podziału na grupy, wyłaniając mistrza/mistrzynię (i ewentualnie wicemistrza/wicemistrzynię) wiedzy o krajach niemieckojęzycznych.

Zadanie 9. Piszemy o Polsce.
Jako zwieńczenie tematu uczący się redagują tekst i dialog o sobie i o Polsce. Podobnie jak było to w przypadku krajów niemieckojęzycznych, wskazują dane miejsca na mapie, opisują polską flagę i przedstawiają tradycyjne polskie potrawy na obrazkach.

Przykład tekstu i zadań dotyczących Szwajcarii może posłużyć do utworzenia podobnych tekstów i zadań dotyczących pozostałych krajów niemieckiego obszaru językowego. Tekst o Szwajcarii zamieszczony w tym artykule został zredagowany samodzielnie, ale można skorzystać z pomocy AI. Tekst wyjściowy może mieć również formę dialogu. Pierwszym zadaniem będzie wówczas wypełnienie luk w dialogu podczas słuchania nagrania, a wśród zadań utrwalających, zamiast utworzenia dialogu, pojawi się zredagowanie tekstu w pierwszej i trzeciej osobie na podstawie podanego dialogu.

Zaproponowane w artykule typy zadań wprowadzających, utrwalających i sprawdzających nie tylko wiedzę krajoznawczą, lecz także słownictwo, rozumienie tekstu czytanego i słuchanego oraz ćwiczące (re)produkcję językową, nadają się do wykorzystania również w przypadku innej tematyki.

¹   Nagranie wykonane za pomocą AI.

²     Szwajcaria nie posiada stolicy ustalonej konstytucyjnie, ale administracyjną stolicą jest Berno (po niemiecku Bern), gdzie znajduje się siedziba rządu.

³     Wszystkie zdjęcia: Shutterstock

⁴     Potrawa ze stopionej masy serowej (zwykle z dodatkiem białego wina), w której zanurza się kawałki pieczywa, <sjp.pl/fondue>, [dostęp: 8.09.2025].

⁵      Potrawa w postaci plastra stopionego sera jadanego z marynatami i pieczonymi lub gotowanymi ziemniakami, <sjp.pl/raklet>, [dostęp: 8.09.2025].

⁶      Krzyżówka wygenerowana za pomocą Online-Kreuzworträtsel-Generator: www.xwords-generator.de/de.

Artykuł został pozytywnie zaopiniowany przez recenzenta zewnętrznego „JOwS” w procedurze double-blind review.